Sjiisme.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Het sjiisme (الشيعة) of Shiá't Ali (شیعته علی) is qua aantal aanhangers de op één na grootste stroming binnen de islam. Het aantal aanhangers bedraagt ongeveer 10-16% van de moslims.[1] Het soennisme is de grootste stroming binnen de islam met circa 84-90%.[2]
Het sjiisme komt vooral voor in Iran en het zuiden van Irak, maar ook in Pakistan, India, Libanon, Azerbeidzjan, Jemen, Syrië en diverse Golfstaten (zie Sjiieten per land).
Inhoud |
bewerk Volgelingen van Ali
Sjiieten zijn de volgelingen van Mohammed en geloven dat zijn directe opvolger Ali ibn Aboe Talib ook wel kalief Ali of imam Ali genoemd is, de neef (zoon van zijn oom Aboe Talib) en tevens schoonzoon van Mohammed (hij was getrouwd met Mohammeds dochter Fatima) zijn rechtmatige opvolger als leider van de gelovigen is. Sjiieten baseren het volgen van Ali op de overleveringen (Ahadith) over Mohammed en zijn uitleg van bepaalde ayaat van de Koran. De titel "sjiiet" is kort voor "Shiá'te Ali" wat letterlijk "de volgers van Ali" (als imam en directe kalief na Mohammed) betekent. De andere partij volgde de kaliefen, waarvan de eerste Aboe Bakr was.
bewerk Koran en Soenna
De sjiieten geloven in de Koran als het woord van God en in de Soenna als de overleveringen van Mohammed. Dit zijn de twee pilaren waarop de sjiieten hun wetten en plichten baseren. De imams die hen opvolgen zijn de uitvoerders en uitleggers van deze twee pilaren.
bewerk Imam als leider
Een belangrijk kenmerk van deze stroming is de plaats van de imam. Bij de sjiieten wordt de imam Sayed genoemd, een Sayed is een bloedverwant van Ali ibn Aboe Talib. Deze islamitische geestelijke is binnen het soennisme de voorganger van de vrijdagse gebedsdienst in de moskee, maar binnen het sjiisme is zijn rol en zijn geestelijke gezag veel groter. Hij wordt geacht de gelovigen krachtig te leiden in hun strijd voor de islam en wordt gezien als spreekbuis zowel op godsdienstig als sociaal en politiek vlak, voor de hele moslimgemeenschap.
bewerk Twee grote martelaren
Het lukte Ali om ondanks de tegenstand van Muawija, de stichter van de dynastie van de Oemajjaden, en Mohammeds weduwe Aisha in 656 de vierde kalief te worden, als opvolger van Othman. Het geruzie tussen de twee partijen mondde echter uit in de moord op Ali in 661 door een partij van ontevredenen, de Khawarijis. Zijn opvolger en oudste zoon Hassan trad al snel af. Ali's tweede zoon Hoessein werd later eveneens vermoord. Nog altijd worden Ali en Hoessein door de sjiieten vereerd als hun twee grote martelaren. De heiligdommen die gebouwd zijn rond hun graftombes in de Iraakse steden Najaf en Koefa zijn voor de sjiieten twee zeer heilige plaatsen. Martelaarschap is een van de principes die binnen het sjiisme een belangrijke plaats innemen. Deze gebeurtenissen markeren het grote 'schisma' (fitna) binnen de islam.
bewerk Mahdi
Sjiieten hebben net als de soennieten de verwachting dat de ware, door God gezonden imam, al-Mahdi, eens zal verschijnen om vrede en rechtvaardigheid te stichten. Het verschil tussen sjiieten en soennieten op dit punt is dat de sjiieten geloven dat imam al-Mahdi al is geboren en verdwenen in Samarra. In zijn terugkeer zal hij worden vergezeld door Jezus, die als profeet gezien wordt.
bewerk Drie stromingen
Binnen het sjiisme zijn er drie belangrijke stromingen.
bewerk Ithna ashri
Het grootste deel van de sjiieten behoort tot de ithna ashri die ook wel de "twaalvers" worden genoemd omdat zij na Ali nog elf andere imams hebben gekend. Zij geloven dat de twaalfde imam, Mohammed al-Mahdi, door God wordt beschermd en op het einde der tijden terug zal keren om vrede en rechtvaardigheid te stichten.
bewerk Isma'ilisme
Een ander stroming binnen het sjiisme is het isma'ilisme. In aantallen zijn ze veel minder dan de Ithna ashri, maar ze hebben in de loop van de geschiedenis veel invloed gehad. Zo hadden zij een groot rijk gesticht dat in zijn hoogtijdagen strekte van de Atlantische Oceaan in Afrika, tot aan de heilige steden Jeruzalem, Mekka en Medina. Het Fatimidenrijk, zoals dit wordt genoemd, bestond van het jaar 909 tot 1171. Zij worden ook wel "zeveners" genoemd omdat zij maar zeven imams erkennen.
bewerk Zaidiyya
Een kleinere stroming staat ook wel bekend als de "vijvers" omdat zij vijf imams erkennen. De Zaidi zijn een vrij gematigde stroming die vooral in Jemen een belangrijk deel van de bevolking uitmaakt. Noord-Jemen heeft van 898 tot 1963 een regerende imam gekend die tot de Zaidi behoorde.
bewerk Assassijnen
Na de ineenstorting van het Fatimidenrijk, wisten de isma'ilisten een aantal forten in Perzië te veroveren, onder andere het fort van Alamout. Het is in deze tijd dat de isma'ilisten bekend werden onder de naam Assassijnen. Ze stonden er om bekend dat ze, als ze bedreigd werden, niet schuwden om de leiders van hun vijanden door middel van aanslagen om het leven te brengen.
Tegenwoordig zijn de isma'ilisten verspreid over de hele wereld. Hun imam is prins Shah Karim, Aga Khan IV, die ze erkennen als de 49ste imam na Ali.
bewerk Spelling
Volgens het Groene boekje is sjiisme de juiste spelling, evenals sjiiet(en). Andere varianten zoals sji'isme en shi'isme komen echter veelvuldig voor.
bewerk Zie ook
| Referenties: |
|
| Islam |  |
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|