Sierra Leone.html



Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: rzeka Sierra Leone.

Republic of Sierra Leone
Flaga Sierra Leone Herb Sierra Leone
Dewiza: (ang.) Unity - Freedom - Justice (Jedność - Wolność - Sprawiedliwość)
Hymn: High We Exalt Thee, Realm of the Free
Język urzędowy	angielski
Stolica	Freetown
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Ernest Bai Koroma
Szef rządu	prezydent Ernest Bai Koroma
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	116. na świecie 71 740 km² 0,2%
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	103. na świecie 6 150 000▲ 86 osób/km²
Jednostka monetarna	leone (SLL)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 27 kwietnia 1961
Strefa czasowa	UTC ±0
Kod ISO 3166	SL
Domena internetowa	.sl
Kod samochodowy	WAL
Kod telefoniczny	+232

Sierra Leone – państwo położone w zachodniej Afryce, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Sierra Leone na północy graniczy z Gwineą (652 km), a na południowym wschodzie z Liberią.

edytuj Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Sierra Leone.

Pierwsze zapiski o Sierra Leone pochodzą z 1462, kiedy to portugalscy odkrywcy, między innymi Pedro de Cintra, przybili do brzegów kraju, który ochrzcili mianem "Gór Lwich" czyli Sierra Leone. Dwa główne plemiona: Mende i Temne, w tym okresie przywędrowały z innych terenów środkowej Afryki. Z tej krainy Europejczycy przez ponad trzy stulecia pozyskiwali niewolników. Kwitło tam także piractwo. Datą kończącą ten proces był rok 1787. Właśnie wtedy brytyjskie Towarzystwo Antyniewolnicze wykupiło przybrzeżne tereny i założyło dzisiejszą stolicę - Freetown. Było to miasto dla byłych niewolników żyjących w Londynie.

Pod koniec XVIII wieku rozpoczęła się brytyjska kolonizacja Sierra Leone, przede wszystkim przez The Sierra Leone Company Alexandra Falconbridge'a. W 1808 Sierra Leone stało się kolonią brytyjską, pozostając nią do wieku XX, kiedy rozpoczął się proces dekolonizacji. W 1896 Sierra Leone uczyniono brytyjskim protektoratem, który był oddzielony od Freetown i przyległych terenów (do 1951). Początek niepodległości tego afrykańskiego państwa to 27 kwietnia 1961. Pierwszym premierem został Sir Milton Margai. W 1971 proklamowano republikę.

W latach 80. XX wieku na skutek korupcji, waśni plemiennych i biedy kraj pogrążył się w walkach wewnętrznych. Od 1985 Sierra Leone zaczęła rządzić monopartia Kongres Ogólnoludowy. W 1991 w republice rozgorzała wojna domowa. Przeciwko rządowi zbuntował się Zjednoczony Front Rewolucyjny (Revolutionary United Front - RUF) pod wodzą Fodaya Sankoha. W wojnie śmierć poniosły dziesiątki tysięcy osób, a ponad 2 miliony (więcej niż jedna trzecia populacji) były zmuszone opuścić swoje domostwa. Wielu z nich do dziś przebywa na uchodźstwie w państwach sąsiedzkich. W maju 1997 miał miejsce zamach stanu - dotychczasowy prezydent Ahmad Tejan Kabbah został obalony, a na jego miejsce powołano majora J.P.Koromaha (wkrótce jednak Kabbah został przywrócony na stanowisko).

Traktat pokojowy podpisany 7 lipca 1999 w Lomé, Togo dawał nadzieję na załagodzenie wewnętrznego konfliktu o diamenty oraz na odbudowanie zrujnowanej gospodarki i infrastruktury Sierra Leone. Od końca 1999 prawie 6000 ochotników starało się przywrócić ład i porządek w tym rejonie.

W rok później sytuacja stała się na tyle niebezpieczna, że musiały interweniować wojska brytyjskie. W "Operacji Palliser" ewakuowano zagranicznych obywateli. Żołnierze doprowadzili do zawieszenia broni i długo oczekiwanego końca wojny domowej.

edytuj Ustrój państwa

Sierra Leone jest republiką w której obowiązuje system wielopartyjny, a władzę wykonawczą sprawuje wybierany co 5 lat prezydent. Kieruje on też Radą Ministrów. Jednoizbowy parlament składa się ze 124 posłów. 112 z nich wybieranych jest razem z prezydentem, pozostali zaś to najważniejsze osoby w państwie. Prawa człowieka oraz wolność wyznania są respektowane.

edytuj Geografia

Długość geograficzna: 10°-13°W

Szerokość geograficzna: 7°-10°N

Z wyjątkiem półwyspu, na którym leży stolica kraju, tereny nadbrzeżne i wyspy Tasso, Banana, Sherbro oraz York są bagnistymi terenami nizinnymi, na których występują lasy namorzynowe. Reszta kraju to w większości wyżynny, pagórkowaty płaskowyż (ok. 300 m n.p.m.) pokryty lasami, w części wschodniej znajdują się góry z najwyższym szczytem - Bintumani (Loma Mansa) (1948 m n.p.m.). Największe rzeki to Mano, Moro, Sierra Leone, Sewa, Pampana, Rokel, Great Scarcies i Little Scarcies.

Klimat równikowy wilgotny z porą deszczową od maja do grudnia i z odpadami sięgającymi 3400 mm w skali roku.

Główne miasta to stolica Freetown oraz Koidu, Bo, Kenema i Makeni.

Granice mają łączną długość 958 km. Z tego z Gwineą 652 km, a z Liberią 306 km. Linia brzegowa ma długość 402 km.

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Sierra Leone.

Sierra Leone podzielone jest na 3 prowincje i Obszar Zachodni o statusie prowincji. Jednostki te dzielą się dalej na łącznie 14 dystryktów.

edytuj Gospodarka

Sierra Leone jest jednym z najbiedniejszych państw na świecie. Swoją gospodarkę opiera prawie wyłącznie na wydobyciu diamentów. Obecne są też złoża innych minerałów, takich jak tytan, rutyl, boksyty. Około dwóch trzecich ludności żyje z rolnictwa i rybołówstwa, jednak te dziedziny, podobnie jak cała gospodarka i infrastruktura są bardzo słabo rozwinięte. Winę za to ponosi (zakończona już) dziesięcioletnia wojna domowa i panujący obecnie socjalizm (139 miejsce w Rankingu Wolności Gospodarczej według The Heritage Foundation^[1]). Jedną z przyczyn słabego rozwoju gospodarczego jest także nieustanna pomoc z krajów bogatszych.

PKB na mieszkańca 580 USD (2002)

68% populacji żyje poniżej granicy ubóstwa.

edytuj Ludność

Zmiany liczby ludności Sierra Leone w latach 1961-2003

W Sierra Leone żyje około 20 plemion, które stanowią 90% populacji. Najważniejsze z nich to Temne na północy i Mende w centrum i na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizatorów.

Angielski jest językiem urzędowym, jednak posługuje się nim mniejszość, większość natomiast używa języków plemiennych. Dominującą religią jest islam (60%), wierzenia miejscowe wyznaje 30% populacji, a chrześcijaństwo 10%. Sierra Leone ma najwyższy na świecie wskaźnik zgonów podczas porodów oraz zgonów kobiet w ciąży.

Średnia długość życia w latach: kobiety: 45,5; mężczyźni: 40,3.

edytuj Linki zewnętrzne

• Nieoficjalna strona Sierra Leone

p • d • e

Państwa Afryki

Algieria  • Angola  • Benin  • Botswana  • Burkina Faso  • Burundi  • Czad  • Demokratyczna Republika Konga  • Dżibuti  • Egipt  • Erytrea  • Etiopia  • Gabon  • Gambia  • Ghana  • Gwinea  • Gwinea Bissau  • Gwinea Równikowa  • Kamerun  • Kenia  • Komory  • Kongo  • Lesotho  • Liberia  • Libia  • Madagaskar  • Malawi  • Mali  • Maroko  • Mauretania  • Mauritius  • Mozambik  • Namibia  • Niger  • Nigeria  • Republika Południowej Afryki  • Republika Środkowoafrykańska  • Republika Zielonego Przylądka  • Rwanda  • Senegal  • Seszele  • Sierra Leone  • Somalia  • Suazi  • Sudan  • Tanzania  • Togo  • Tunezja  • Uganda  • Wybrzeże Kości Słoniowej  • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca  • Zambia  • Zimbabwe

Terytoria zależne
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena

Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej
Sahara Zachodnia  • Somaliland

Integralne części państw położonych poza Afryką
Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)

 

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

p • d • e

Unia Afrykańska

Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe

 

p • d • e

Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations)

Europa	Wielka Brytania • Malta
Ameryka Północna	Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis Reunion
Ameryka Południowa	Gujana
Azja	Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei
Australia i Oceania	Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru
Afryka	RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun
Członkostwo zawieszone	Fidżi • Pakistan
Dawne państwa członkowskie	Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe

 

p • d • e

Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS)

Benin · Burkina Faso · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Liberia · Mali · Niger · Nigeria · Republika Zielonego Przylądka · Senegal · Sierra Leone · Togo · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

 

p • d • e

Światowa Organizacja Handlu (WTO)

Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Kongo • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Chińska • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Wspólnota Europejska w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy